KAYA MEZARLARI

Kaunosluların hayranlık uyandıran muhteşem eserleri kaya mezarlarının en bilinenleri, Dalyan'ın hemen karşısındaki sarp kayalardaki tapınak cepheli mezarlardır. Aslında Dalyan'ın her tarafında yüzlerce kaya mezarı bulunmaktadır. Sadece Kaunos çevresinde 167 kaya mezarı kayıt altına alınmıştır. Fethiye dahil Kaunos'un sınırları içinde kalan her yerde az sayıda da olsa bu mezarlara rastlanmaktadır.Tarihin gözleri gibi Dalyan'ı yüksekten izleyen karşı tepedeki kaya mezarlarının binlerce yıl önce hangi teknik kullanılarak yapılabildikleri hala anlaşılamamaktadır. Hangi aletler kullanılarak o kayalar oyulabilmiştir?Bunlar yapılırken, sadece mezar odası oyulmamıştır. Mezar odasının dışından da dağ oyularak, mezar dağdan bağımsız hale getirilmiştir. Bir kişi rahatça mezarın çevresinde dolaşabilmektedir. Bunun amacının kralın mezarına tapınak havası vermek olduğu sanılmaktadır.Sert kayalara büyük güçlüklerle oyulan mezar odalarında, bir veya birden fazla mezar yeri ve sunaklar bulunmaktadır. Birden fazla mezar bulunan kral mezarlarına kralın dışında ailesinin de konulduğu tahmin edilmektedir.En çok bilinen 2 grup kaya mezarından sağdakilerden en büyüğü yarım kalmıştır. Bu mezarın Perslerin veya Büyük İskender'in istilası üzerine yarım kaldığı tahmin edilmektedir. Kaunos kazılarını yürüten Prof. Dr. Cengiz Işık Büyük İskender'in ordularının gelişi ile yarım kaldığı kanısında olduğunu söylüyor. Oysa, Kaunos'ta büyük katliamlar yapan Perslerin gelişi ile de yarım kalmış olabilir.Sağdaki gruptan bir mezarın alınlığında ise karşılıklı aslan figürü bulunmaktadır. Kaunos'ta mermerden aslan heykeli bulunmasına rağmen sadece bir mezarda aslan figürü kullanılmış olmasının nedeni de anlaşılamamaktadır.Yapıldıklarında tamamı kapalı olan yüzlerce kaya mezarından hiç biri günümüze kapalı olarak ulaşmamıştır. Çeşitli dönemlerde açılan mezarların tamamı soyulmuştur.Binlerce yıldır doğanın tahribine direnen kaya mezarlarının sol bölümdekilere yürüyerek çıkılabilmektedir. İnsan tahribinden korumak için bir ara ziyaretlere kapatılan mezarlara yeniden ücret karşılığı giriş serbest bırakıldı.Geceleri aydınlatılan kaya mezarlarının Dalyan'dan izlenmesi doyumsuz bir güzelliktir Kaunosluların tüm ölülerini bir çeşit kaya mezarına koydukları anlaşılıyor. Büyük bir ihtimalle de statülerine göre farklı mezarlara. Yüzlerce mezardan günümüze kadar sadece 3 tanesi kapalı olarak gelmiş ve içindekiler elde edilmiştir. Bu nedenle kesin bir kanıya varmak güçtür.En bilinen örnekleri Dalyan'da görülen tapınak tipi kaya mezarlarına, Kaunos'un bağımsız devlet olduğu dönemde sınırları içinde olan her yerde de rastlanmaktadır. 1950'li yıllarda doktora tezi hazırlayarak Arkeoloji dünyasında dikkatleri Kaunos'a yönelten İsviçreli Arkeolog Roos, Kaunos'un sınırlarını şöyle tarif etmiş:Güneyde Fethiye Körfezi ile körfezin kuzeyindeki Krya Antik Kenti'nden başlayıp Fethiye'nin 35 kilometre Doğusundaki Tlos'a uzanan hat. Kuzeyde ise Gökova Körfezi kıyısındaki Idyma'dan başlayıp Ula'nın batısındaki Çamköy'e uzanan hat.Krallar için yapılan tapınak tipi mezarlara benzeyen ama onlara göre çok daha basit yapıda olan bir mezar türü daha vardır. Bunlar dış görünüşleriyle kral mezarlarına benzemektedirler ama oyulma şekilleri ve içleri farklıdır.Bu tür mezarlar sade bir odadır ve doğrudan odaya girilir. İçindeki mezar bölümleri yüksekte değildir. Bazılarında mezar yerleri hiç ayrılmamıştır.